Nieuws & events

Raak jij je filmpjes niet kwijt?

29/11/2018

Bewegend beeld was ooit exotisch, maar nu hebben we het allemaal zelf op zak. We dragen filmpjes van mooie zonsondergangen, schattige kleuters en wilde feestjes met ons mee. Maar hoe lang blijven die bij ons? Hoe zorg jij ervoor dat je dierbare filmpjes niet vergaan? Brecht Declercq, manager digitalisering bij VIAA, staat er op World Digital Preservation Day even bij stil.

Wat als al je smartphone-filmpjes plots allemaal gewist zouden zijn?

Hij ligt nu naast je. Of hij zit in je handtas of broekzak. Of je kinderen zijn ermee bezig. Gisteren maakte je er nog filmpjes mee. Van je partner, je ouders, je kinderen, je BFF of gewoon van de auto voor je. Je stond er niet bij stil, maar je documenteerde je leven in beeld en geluid. Sommige filmpjes wis je snel… dat die maar niet bewaard worden! Andere zijn je bijzonder dierbaar. Je kleindochter van drie die een natte zoen op uw cameralens drukt. De kampioenenviering van het hockeyteam van die lieve vriendin. Opa’s stem op dat ene verjaardagsfeest.

Sta je er wel eens bij stil dat dit allemaal audiovisueel materiaal is? Dat het hopelijk allemaal goed opgeslagen is? Op dat geheugenkaartje, die harde schijf van je zoon, in de cloud misschien? En wat als die smartphone van de tafel valt of nog erger… in het toilet? Heb je dan een back-up van al dat waardevols? Krijg je het makkelijk overgezet, als je weer eens van smartphone verandert? Of is het reddeloos verloren? Niet alleen voor jezelf, maar ook voor je kinderen. Er liggen zo veel kansen klaar, om prachtige dingen mee te doen. Voor iedereen die na je komt. Voor de samenleving.

De computer van iemand anders

Wat is voor jou het bewaren waard? Hoeveel moet iets waard zijn, eer je het zou bewaren? En hoe zou je die waarde uitdrukken? In de hoeveelheid glim- of schaterlach, die één filmpje tevoorschijn kan toveren? In het aantal tranen? In het aantal identiteitsdebatten beslecht? Geluid kan de mens opnemen sinds 1860. Bewegend beeld sinds de jaren 1890. De 20e eeuw is de eerste die de mens in beeld en geluid heeft gedocumenteerd. In de 21e eeuw wordt er geen medium méér gebruikt, méér verstuurd, méér gedeeld, méér bekeken en méér beluisterd. Het staat allemaal in de cloud… pardon, op de servers van Google, Facebook, Apple of Dropbox. Just someone else’s computer, quoi.

Een lakplaat uit het archief van het INR/NIR, een voorloper van de VRT. Foto: Brecht Declercq
Een lakplaat uit het archief van het INR/NIR, een voorloper van de VRT. Foto: Brecht Declercq

Maar voor er zoiets als de cloud was, stond het op geheugenkaartjes, USB-sticks en videocassettes, ja die ken je nog wel. Maar wat is er met je MiniDiscs gebeurd? Met die nieuwste van Sash!, die je kreeg van die knappe gast uit het vierde jaar? Waar liggen trouwens die mini-DV’s, waarop nonkel alle familieweekends opnam? Zou je die nog kunnen afspelen? Als je ze al op YouTube vindt, dan zeker heel erg wazig. Eens was het zo’n bron van amusement. Nu lijken we het allemaal kwijt te zijn. Should-a, would-a, could-a… zouden de Amerikanen zeggen.

De waarde van hergebruiken

Wat jij voor jezelf doet, of soms bent vergeten te doen, dat doen audiovisuele archieven voor de hele samenleving. In Vlaanderen houdt VIAA het beeld en geluid van meer dan 150 content partners bij en geeft er zo veel mogelijk toegang toe. Of het nu computerbestanden zijn of videocassettes, mixtapes of cd-roms, mini-DV’s, vhs’en, vinylplaten, vcr-cassettes, Betamax’en of audiotapes. Films van 8 tot wel 70mm breed, 78-toerenplaten, tot draadspoelen en wassen cilinders toe. Aangezien zowat elk aspect van onze samenleving wel op de één of andere manier is opgenomen, kan je er ook ontzettend veel mee doen. Je kan er lekker mee op de zetel gaan zitten, maar je kan het ook in de klas gebruiken. Om te tonen dat wat vandaag in het Journaal zit, ook gisteren al eens gebeurd is, en hoe we er toen mee zijn omgegaan. Je kan er een vreemde taal mee leren. Je kan er oude muziek mee bestuderen, of er juist nieuwe mee maken. Je kan er het klimaat mee zien veranderen. Of de tijdsgeest. Of het televisienieuws. Je kan er dementiepatiënten mee helpen. Of verloren gelopen toeristen. Meer dan ooit zit de waarde in het gebruik.

Je hebt er misschien nog nooit bij stilgestaan, maar 29 november is ‘Digital Preservation Day’, of Digitale Bewaardag. Het is hét moment om te benadrukken hoeveel prachtige kansen digitale audiovisuele archieven bieden. Mediawijsheid, fake news, digitale opslag, artificial intelligence, het identiteitsdebat, big data, de nieuwe privacywetgeving, ... het zijn allemaal hete hangijzers waar audiovisuele archivarissen dagelijks mee bezig zijn. Niet verwonderlijk. Het audiovisuele is vandaag wereldwijd het belangrijkste medium in onze samenleving. Logisch dat we dat allemaal mooi willen beheren, in goede banen leiden, documenteren, bewaren en er toegang toe geven. Wat digitaal materiaal in jouw leven betekent: daar vragen we vandaag een klein beetje aandacht voor.

Brecht-declercqBrecht_Declercq_1